Orxata aan de Costa Blanca: waar drink je die in de provincie Alicante?

Waar drink je een goede orxata in de provincie Alicante? Kort antwoord: bij Horchatería Azul in de stad Alicante, een paar straten van de Mercado Central, waar sinds 1930 nog ambachtelijk wordt gewerkt. De chufa (in het Nederlands tijgernoot of aardamandel) komt uit Alboraya bij Valencia en niet uit deze provincie, want die grondstof heeft een eigen beschermde herkomstbenaming. Toch is orxata hier geen import: de rondtrekkende ijsmakers uit Xixona verspreidden het drankje ooit over heel Spanje. Aan de kust bestel je het bovendien graag als barrejaet, half orxata en half citroengranizado.

Wat moet je weten over orxata in de provincie Alicante?

De chufa groeit in de huerta van Alboraya en Almàssera, vlak bij Valencia, en draagt sinds 1997 de beschermde herkomstbenaming Chufa de Valencia, volgens de Consejo Regulador en het staatsblad BOE. De provincie Alicante teelt die knolletjes niet, maar maakte er wel een zomerinstituut van. Horchatería Azul schenkt sinds 1930 ambachtelijke orxata en koopt de chufa al drie generaties bij dezelfde leverancier in Alboraya, volgens Directo al Paladar en El Español. De Alicantijnse link loopt vooral via Xixona (Jijona): elk voorjaar vertrekken ongeveer 2.000 families uit dat dorp om overal in Spanje ijssalons en horchaterías te openen, volgens CBNoticias en de landelijke vakvereniging ANHCEA, die haar zetel in Xixona heeft. Lokale specialiteit om te proberen: de barrejaet, half orxata en half citroengranizado.

Waar komt orxata vandaan, en waarom blijft de chufa Valenciaans?

Orxata (horchata in het Castiliaans) wordt gemaakt van chufa, een klein knolletje dat vrijwel alleen groeit in de huerta van Alboraya en Almàssera, aan de rand van Valencia. Sinds 1997 beschermt de herkomstbenaming Chufa de Valencia die teelt, volgens de Consejo Regulador en het BOE. Lokaal heet het gewas het witte goud: een kleine, kwetsbare teelt die onlosmakelijk bij de Valenciaanse identiteit hoort. Aan de Costa Blanca drink je dus een drankje waarvan de grondstof uit Valencia komt, en de betere adressen in Alicante gebruiken dat juist als kwaliteitsargument.

Voor de liefhebbers van etymologie: het woord horchata zou volgens España Fascinante teruggaan op het oude Franse orge mondé (gepelde gerst), dat in de zestiende eeuw orgeat werd. Daarnaast bestaat een legende die het woord orxata toeschrijft aan een uitspraak van koning Jaume I (dat is geen melk, dat is goud), zonder enig historisch bewijs. De chufa zelf zou in de middeleeuwen via Noord-Afrika uit Egypte zijn meegekomen.

Wat heeft de provincie Alicante met horchata te maken?

Alles draait om Xixona (Jijona), de turrónhoofdstad in het achterland van Alicante. Turrón werd van oudsher maar een paar maanden voor Kerstmis gemaakt, dus zaten de families uit Xixona in het voorjaar en de zomer zonder werk. Hun oplossing: naar de kust trekken en daar ijssalons openen, met sneeuw uit de sneeuwputten van de Sierra de la Carrasqueta als grondstof voor ijs en granizados, volgens CBNoticias en Made in Jijona. Diezelfde ijsmeesters verkochten ook horchata de chufa en leche merengada, en zo raakte het drankje ver buiten Valencia bekend.

Die diaspora bestaat nog altijd: elk voorjaar verlaten bijna 2.000 families Xixona om hun zaken door heel Spanje te bemannen, volgens ANHCEA, de landelijke vereniging van ambachtelijke ijsmakers die in Xixona is gevestigd. Daardoor is een orxata drinken in Alicante geen geleend gebruik maar lokaal vakmanschap, ook al blijft de chufa zelf Valenciaans.

Waar drink je de beste orxata in de provincie Alicante?

In de stad Alicante is Horchatería Azul het adres: een klein zaakje met blauwe azulejos vlak bij de Mercado Central, gerund door de zussen Mari Ángeles en Inma Sorribes, de derde generatie van een huis dat hun grootmoeder Alejandrina Candela oprichtte, afkomstig uit Monnegre bij Xixona, volgens Directo al Paladar. Ze werken zoals hun vader het deed: chufa uit Alboraya met de hand wassen, een zoutbad om de slechte knolletjes eruit te halen, en daarna zeven met de oude familiemolen, volgens El Español. Het zaakje is alleen open van mei tot september en schenkt ook granizados van amandel, hazelnoot, yoghurt of gerst, plus de befaamde bollo gevuld met ijs, in de volksmond de hamburger van de zomer.

Wil je die zoektocht koppelen aan de rest van de lokale keuken, lees dan ook waar je aan de Costa Blanca echte rijst eet, of plan een dagtrip vanaf de kust richting het achterland van Xixona.

Wat is een barrejaet, en waarom moet je die snel opdrinken?

De grote zomerstrijd aan de Costa Blanca gaat tussen orxata en citroengranizado, schrijft El Español over Horchatería Azul. De citroenen komen uit Orxeta, een dorp in de Marina Baixa waar een teler citroenen kweekt zonder sulfaten en met bergwater, wat de vruchten een goede reputatie geeft. Veel Alicantijnen weigeren te kiezen en bestellen een barrejaet: half orxata, half citroengranizado, ijskoud geserveerd. De zaken waarschuwen er wel bij dat je die snel moet opdrinken, want orxata kan schiften als het mengsel te lang blijft staan.

Dat duo drink je op elk moment van de dag, ook bij het ontbijt, een beetje zoals de almuerzo, het ochtendritueel van de Costa Blanca. Het klassieke bijgerecht blijft de fartón, een langwerpig, geglazuurd broodje dat in de jaren zestig in Alboraya ontstond en luchtig genoeg is om orxata op te zuigen zonder uit elkaar te vallen.

Is orxata gezond?

Met mate, ja. Orxata bevat van nature geen lactose, gluten, soja of noten, wat het een handig alternatief maakt als je melk slecht verdraagt, volgens Horchata Chufi en Naturhouse. De chufa is rijk aan vezels, kalium, fosfor, magnesium en de vitaminen E en C, en de vetten zijn grotendeels enkelvoudig onverzadigd, vergelijkbaar met die van olijfolie, volgens Runfit. Reken op ongeveer 60 tot 70 kcal per 100 ml, maar besef dat de versie uit de supermarkt vaak flink gezoet is: geniet er dus met mate van, zeker tijdens de hete dagen aan de kust. Wil je weten hoe de lokale hitte verder aanvoelt, kijk dan bij ons stuk over de waaier en de hitte aan de Costa Blanca.

Veelgestelde vragen over orxata aan de Costa Blanca

Waar drink je ambachtelijke orxata in Alicante?
Bij Horchatería Azul, calle Calderón de la Barca, vlak bij de Mercado Central. Daar wordt sinds 1930 ambachtelijk gewerkt met chufa uit Alboraya. De zaak is alleen in het seizoen open, van mei tot september.

Wat is een barrejaet?
Een typisch Alicantijns mengsel van orxata en citroengranizado, ijskoud geserveerd. Drink het snel op, want orxata kan schiften als het mengsel blijft staan.

Groeit de chufa aan de Costa Blanca?
Nee. De chufa met beschermde herkomstbenaming groeit rond Alboraya, bij Valencia. De provincie Alicante produceert ze niet, maar heeft wel een lange traditie van ijsmakers en horchateros, ontstaan in Xixona.

Wat is tijgernoot in dit verhaal?
Tijgernoot (of aardamandel) is de Nederlandse naam voor de chufa, het knolletje waarvan orxata wordt gemaakt. Je vindt ze bij ons vooral als visvoer of noteringetje in de natuurwinkel, in Spanje zijn ze de basis van een zomerdrank.

Waarom is Xixona verbonden met horchata?
De families uit Xixona, de hoofdstad van de turrón, trokken in het voorjaar naar de Spaanse kusten om ijssalons te openen en verkochten daar ijs, granizados en horchata de chufa. Die nog altijd levende traditie verspreidde het drankje ver buiten Valencia.

Bronnen (feiten gecontroleerd en volledig herschreven, nooit gekopieerd): Directo al Paladar (Horchatería Azul, augustus 2025) en El Español, editie Alicante (juli 2021) voor het adres en de ambachtelijke bereiding, CBNoticias en Made in Jijona voor de traditie van de ijsmakers uit Xixona, ANHCEA (landelijke vereniging van ambachtelijke ijsmakers, gevestigd in Xixona), DO Chufa de Valencia (Consejo Regulador) en BOE voor de herkomst, plus España Fascinante, Runfit, Horchata Chufi en Naturhouse, geraadpleegd in juli 2026.

Gegevens gecontroleerd in juli 2026. Prijzen, adressen en openingstijden kunnen veranderen, en Horchatería Azul is alleen in het seizoen open: check het dus voordat je erheen gaat. Dit artikel is voorbereid met hulp van AI en daarna gecontroleerd, geverifieerd en nagelezen door onze redactie, die de redactionele verantwoordelijkheid draagt.